|
Nukleotydy i kwasy nukleinowe |
|
|
|
Strona 6 z 8
6. Biologicznie ważne nukleotydy6.1. Prekursory DNA i RNA 
| Łańcuch DNA składa się z deoksyrybonukleotydów (dAMP, dGMP, dTMP, dCMP), a łańcuch RNA - z rybonukleotydów (AMP, GMP, UMP, CMP). Połączone są one resztami fosforanowymi. Grupa 3'-hydroksylowa reszty cukrowej jednego nukleotydu połączona jest z grupą 5'-hydroksylową następnej reszty cukrowej wiązaniem fosfodiestrowym. Sekwencja nukleotydów w łańcuchu kwasu nukleinowego opisywana jest zazwyczaj za pomocą skrótów jednoliterowych np.: A-T-G-C-T-A-C-A-G Kolejność ułożenia nukleotydów niesie informację o składzie aminokwasowym białka syntetyzowanego na podstawie łańcucha. |
6.2. Nukleotydy jako przenośniki energii chemicznej Nukleotydy posiadające kilka grup fosforanowych mogą pełnić rolę uniwersalnych przenośników energii. Takim związkiem jest ADP (adenozynodifosforan), oraz ATP (adenozynotrifosforan) posiadający trzy grupy fosforanowe. Przyłączenie ostatniej z nich wymaga dużego nakładu energetycznego. Ta energia uwalniana jest następnie przy odłączaniu tej grupy. Tak więc cząsteczki ATP są w stanie magazynować energię lub przenosić ją w punkt odległy od miejsca jej syntezy. ATP + H2O → ADP + H3PO4 DG=-33,5kJ 6.3. Nukleotydy jako składniki koenzymów: NAD, FAD i CoA Niektóre reakcje chemiczne mają tak wysoką energię aktywacji, że do jej osiągnięcia musimy reakcję przeprowadzać w wysokiej temperaturze. Zastosowanie jednak  katalizatorów powoduje, że reakcje te mogą przebiegać w niższej temperaturze. W organizmie reakcje muszą przebiegać w temperaturze otoczenia (ewentualnie około 37oC). Czynnikami pełniącymi rolę katalizatorów tych reakcji są specyficzne białka, noszące nazwę enzymów. Okazuje się jednak, że enzymy swoją aktywność zawdzięczają substancjom niebiałkoweym – koenzymom, które biorą bezpośredni udział w katalizowanej reakcji oraz określają jej typ. 
6.4. Nukleotydy mogą pełnić w komórce rolę regulatorową. Cykliczny AMP (cAMP), powstaje z ATP, jest mediatorem wewnątrzkomórkowym przekazującym sygnały niesione przez hormony. cAMP prawie natychmiast ulega rozkładowi pod wpływem fosfodiesterazy (enzym hydrolizujący diestry fosforanowe) do AMP (cAMP → AMP). Jednakże ten krótki czas życia wystarcza do aktywowania kinazy białkowej przez cAMP. 
|
Rózne teksty 
