2. Węch – jeden z najważniejszych zmysłów.

Nos. Parafrazując powiedzenie księdza Benedykta Chmielowskiego, można stwierdzić, że nos jaki jest, każdy widzi. Nos jest duszą twarzy, dodaje urody lub szpeci. Jest dobrodziejstwem albo przekleństwem. Informuje o naszych skłonnościach, charakterze, namiętnościach. Jednym słowem – zdradza nas i to w nim maluje się dusza. Ale przede wszystkim, nos to narzędzie bez którego trudno żyć.

Węch jest uważany za jeden z podstawowych zmysłów istot żywych, a działem nauki zajmującym się badaniem właściwości i funkcjonowaniem zmysłu węchu oraz jego patologiami jest osmologia.

W nabłonku ludzkiego nosa zajmującym powierzchnię ok. 5 cm³, znajduje się ok. 10 mln komórek węchowych. W wyniku zetknięcia się cząsteczki substancji zapachowej z receptorem węchowym, powstaje impuls elektryczny, który zostaje przekazany do mózgu. Kora węchowa mózgu identyfikuje zapach. Zarówno rośliny jak i zwierzęta wydzielają charakterystyczne dla siebie zapachy. Woń (zapach), czyli mieszanina substancji lotnych wydzielana przez osobniki żyjące, w tym przez każdego człowieka, jest niepowtarzalną kompozycją, której skład jest możliwy do określenia za pomocą odpowiednio czułego detektora. Daje to możliwość rozróżnienia poszczególnych osobników[5].

W roku 2004 Komitet Noblowski uhonorował Lindę B. Buck (Fred Hutchinson Cancer Research Center Seattle, WA, USA) oraz Richarda Axela (Columbia University New York, NY, USA) Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Wyróżnione zostało odkrycie receptorów węchowych (ang. olfactory receptors) oraz wkład badaczy w wyjaśnienie funkcjonowania zmysłu węchu. Ten zmysł chemiczny jest dla wielu zwierząt jednym z głównych źródeł informacji o otaczającym świecie. Również człowiek posiada dobrze rozwiniętą zdolność recepcji zapachów (szacuje się, że człowiek potrafi zidentyfikować nawet ponad 100.000 różnych związków chemicznych), ograniczaną przede wszystkim przez naszą dwunożność: największa liczba zapachów kumuluje się 10-20 cm nad powierzchnią gruntu. Węch jest zmysłem niezwykle wrażliwym – umożliwia detekcję substancji występujących w bardzo niskim stężeniu. Charakteryzuje się także specyficzną właściwością zróżnicowanej recepcji cząsteczek o bardzo podobnej strukturze: a różniących się obecnością pojedynczego atomu węgla, lub nawet par enancjomerów (mających identyczny skład atomowy).