Stężenia roztworów - stężenie procentowe i stężenie molowe
Roztworem nazywamy układ jednofazowy (jednorodny) dwu lub wieloskładnikowy. Jako rozpuszczalnik w takim układzie umownie przyjmuje się ten składnik, który występuje w nadmiarze. Pozostałe składniki nazywane są substancjami rozpuszczonymi. Przy tego typu pojęciach ważna jest informacja ile substancji znajduje się w 100g roztworu lub w 1dm3 roztworu, czyli znajomość stężenia.

Stężenie procentowe
O ile nie jest to zanznaczone, odnosi się zawsze do masy substancji i masy roztworu. Oczywiście masa substancji i masa roztworu musi być wyrażona w tych samych jednostkach. Procent oznacza (od języka łacińskiego pro centum) na sto. Czyli stężenie np. 15% należy rozumieć jako 15g substancji na (w) 100g roztworu. Jeżeli w 20g roztworu znajdują się 2g substancji, to jakie jest stężenie procentowe roztworu? Oczywiście w 100g roztworu substancji będzie pięć razy więcej, czyli 10g i stężenie procentowe wynosi 10%.
Stężenie procentowe liczymy więc ze wzoru:

Stężenie molowe
Stężenie procentowe chociaż bardzo rozpowszechnione, w chemii często zastępowane jest stężeniem molowym, które wygodniejsze jest w użyciu (reakcje związków łatwiej jest opisać ilościami molowymi). Stężenie molowe wyrażane jest liczbą moli substancji rozpuszczonej w 1dm3 roztworu (lub poprzez podwielokrotności 1mmol w 1cm3 roztworu). Stężenie molowe obliczmy ze wzoru:

Przy obliczeniach stężeń roztworu często korzysta się z gęstości roztworu. Gęstość jest wyrażana w g/cm3 lub kg/dm3. Zauważmy, że w liczniku występuje jednostka masy, a w mianowniku jednostka objętości. Gęstość obliczymy więc ze wzoru: d=m/V

Zadanie 1
50g soli rozpuszczono w 300cm3 wody. Oblicz stężenie procentowe otrzymanego roztworu.
Odpowiedź
dane:
ms=50g mroztp.=300g c%=? mroztw.=ms+mrozp. mroztw.=50g+300g=350g  Odp. Otrzymano roztwór o stężeniu 14,3%
Zadanie 2
W 85g roztworu znajduje się 10g NaOH. Jaki jest udział procentowy NaOH w tym roztworze?
Odpowiedź
dane:
ms=10g mroztw.=85g c%=?  Odp. Udział procentowy NaOH (stężenie procentowe) w roztworze wynosi 11,8%
Zadanie 3
Ile gramów wody i bezwodnego octanu sodowego należy zmieszać ze sobą by otrzymać 300g 10% roztworu?
Odpowiedź
dane:
c%=10% mroztw.=300g  Podstawiając dane do wzoru otrzymamy ms=30g mroztw.=ms+mrozp. mrozp.=mroztw.-ms=300g-30g=270g Odp. Należy rozpuścić 30g bezw. octanu sodu w 270g wody.
Zadanie 4
Do 30g 20% roztworu dodano 150g wody. Obliczyć stężenie procentowe otrzymanego roztworu.
Odpowiedź
dane:
mroztw.=30g c1%=20% m1rozp.=150g Dodanie 150g wody do 30g roztworu spowoduje, że masa powstałego roztworu będzie równa sumie tych mas. m2roztw.=150g+30g=180g Masa substancji będzie taka sama jak masa substancji w pierwszym roztworze: ms=30g.20%.0,01% (zamiast dzielić przez 100%, mnożę przez 0,01%) ms=6g Podstawiając otrzymane wartości do wzoru na stężenie procentowe otrzymamy: c%=3,33% Odp. Stężenie powstałego roztworu wynosi 3,33%
Zadanie 5
Zmieszano 150g 25% roztworu kwasu solnego z 80g 15% roztworem tego kwasu. Obliczyć stężenie procentowe otrzymanego roztworu kwasu.
Odpowiedź
dane:
m1roztw.=150g c1%=25% m2roztw.=80g c2%=15% W powstałym kwasie ms=m1s+m2s, natomiast mroztw=m1roztw.+m2roztw. Przekształcając wzór na stężenie procentowe: obliczam m1s, m2s, oraz ms. m1s=37,5g m2s=12g ms=49,5g mroztw.=150g+80g=230g Korzystając ze wzoru na stężenie procentowe obliczam stężenie powstałego roztworu: c%=21,52%
Zadanie 6
Ile gramów czystego H2SO4 znajduje się w 300cm3 20% roztworu. Gęstość kwasu d=1,139kg/dm3.
Odpowiedź
dane:
Vroztw.=300cm3 d=1,139 kg/dm3 (1,139g/cm3 zamiana w celu uwspólnienia jednostek) c%=20% Aby obliczyć masę substancji korzystamy (po przekształceniu) ze wzoru na stężenie procentowe. Objętość roztworu musimy zamienić na masę roztworu. Korzystamy ze wzoru na gęstość: d=m/v, po przekształceniu otrzymujemy: m=d.V. mroztw.=300cm3.1,139g/cm3=341,7g ms=mroztw..c%.0,01%=68,34g Odp. W roztworze znajduje się 68,34g czystego H2SO4.
Zadanie 7
Po rozpuszczeniu 12,5000g wodorotlenku sodowego w wodzie otrzymano 200cm3 roztworu. Jakie jest jego stężenie molowe?
Odpowiedź
dane:
ms=12,5000g V=200cm3 =0,200dm3 M=40g/mol Korzystamy ze wzoru na stężenie molowe CM=n/v. W pierwszej kolejności obliczamy ilość moli wodorotlenku sodowego: n=ms/M = 12,5000g/40g/mol =0,3125. Po podstawieniu do wzoru na stężenie molowe otrzymamy CM=1,5625 mol/dm3 Odp. Otrzymano roztwór o stężeniu 1,5625 mol/dm3
Zadanie 8
Ile wody należy dodać do 25cm3 27% roztworu KOH o gęstości 1,25g/cm3 aby otrzymać roztwór 0,2 molowy?
Odpowiedź
dane:
V=25cm3 c%=27% d=1,25g/cm3 CM=0,2mol/dm3 MKOH=56g/mol Korzystając ze wzoru CM=n/V, po przekształceniu względem V otrzymamy: V=n/CM. Brakujące dane (ilość moli) liczymy ze wzoru n=ms/M. Musimy obliczyć ms, korzystając ze wzoru na stężenie procentowe:  Masę 25cm3 roztworu obliczymy uwzględniając jego gęstość: d=mroztw./V czyli mroztw.=V.d. Podstawiając kolejno dane do wzorów otrzymamy: mroztw.=31,25g, ms=8,437g, n=0,1507mol, oraz Vroztw.=0,755dm3 = 753cm3. W zadaniu pytają nas o ilość wody, a my policzyliśmy objętość roztworu jaką otrzymaliśmy po dodaniu do wody 25cm3 27% roztworu KOH. Czyli Vwody=Vroztw.-25cm3 = 728cm3. Odp. Należy dodać 728cm3 wody do 25cm3 27% roztworu KOH aby otrzymać roztwór 0,2 molowy.
Zadanie 9
Obliczyć stężenie molowe czystej wody (stężenie wody w wodzie ) w temp. 323,15K. W tej temperaturze gęstość wody d=0,988g/cm3.
Odpowiedź
dane:
ms=1000g (założenie) M=18,0152g/mol Korzystając ze wzoru na stężenie molowe CM=n/V obliczamy ilość moli wody w 1kg: n=1000g/18,0152g/mol =55,5087 moli. 1kg wody zajmuje objętość: d=m/v, czyli V=m/d =1,0121dm3. Stężenie molowe obliczamy ze wzoru; CM=n/V =54,84mol/dm3. Odp. Stężenie molowe czystej wody wynosi 54,84mol/dm3.
Zadanie 10
Zmieszano 350cm3 2 molowego roztworu NaOH i 150cm3 3 molowego roztworu NaOH. Obliczyć stężenie molowe otrzymanego roztworu.
Odpowiedź
dane:
C1M=2mol/dm3 V1=350cm3 = 0,35dm3 C2M=3mol/dm3 V2=150cm3 = 0,150dm3 Po zmieszaniu roztworów objętość końcowa jest równa sumie objętości V=V1+V2 =0,500dm3. W pierwszym roztworze znajduje się: V1.C1M=0,700 mola substancji (NaOH, W drugim roztworze znajduje się V2.C2M=0,450 mola NaOH. W sumie po zmieszaniu otrzymamy ns=0,700+0,450=1,150 mola NaOH. Stężenie powstałego roztworu wynosi: CM=n/V = 2,30mol/dm3 Odp. Otrzymano roztwór o stężeniu 2,3mol/dm3
Zadanie 11
Obliczyć stężenie molowe 20% roztworu HNO3 o gęstości d=1,115g/cm3.
Odpowiedź
dane:
c%=20% d=1,115g/cm3 mroztw.=100g (założenie) M=63g/mol Z definicji stężenia procentowego, w 100g roztworu znajduje się 20g kwasu HNO3. Ta masa kwasu azotowego(V) odpowiada n=m/M = 0,3175mol. 100g roztworu kwasu zajmuje objętość (d=m/V) V=mroztw./d = 89,686cm3 = 0,08968dm3. Stężenie molowe tego kwasu wynosi: CM=n/V CM=3,540mol/dm3. Odp. 20% kwas azotowy(V) jest 3,540 molowy.
|